Son y\u0131llarda psikoloji ve n\u00f6robilim alanlar\u0131nda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, depresyonun yaln\u0131zca zihinsel bir rahats\u0131zl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda bedensel sistemlerle de yak\u0131ndan ili\u015fkili oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00f6zellikle ba\u011f\u0131rsaklar \u2014yani “ikinci beyin” olarak an\u0131lan enterik sinir sistemi\u2014 bilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131n dikkatini \u00e7ekmektedir (Gershon, 1998).
V\u00fccudumuzdaki serotonin hormonunun yakla\u015f\u0131k %90\u2019\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131rsaklarda \u00fcretildi\u011fi bilinirken, ba\u011f\u0131rsak mikrobiyotas\u0131n\u0131n da beyinle \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc ileti\u015fim kurdu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir (Yano et al., 2015). Bu ileti\u015fim hatt\u0131, “ba\u011f\u0131rsak-beyin ekseni” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r ve ruh hali, stres y\u00f6netimi, hatta depresyon gibi durumlar \u00fczerinde belirleyici rol oynayabilir (Cryan et al., 2019).<\/p>\n\n\n\n
Bu yaz\u0131da, ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n sinir sistemiyle nas\u0131l ileti\u015fim kurdu\u011funu, mikrobiyotan\u0131n ruh halimizle ili\u015fkisini ve depresyonun fizyolojik y\u00f6nlerini bilimsel verilerle birlikte inceleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u011f\u0131rsaklara “ikinci beyin” denmesinin temel nedeni, sahip oldu\u011fu **enterik sinir sistemi (ENS)**dir. Bu sistem, yakla\u015f\u0131k 100 milyon sinir h\u00fccresi<\/strong> i\u00e7erir; bu say\u0131, omurilikteki n\u00f6ron say\u0131s\u0131na yak\u0131nd\u0131r (Gershon, 1998). ENS, sindirimi d\u00fczenlemenin \u00f6tesinde, merkezi sinir sistemiyle ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u00e7al\u0131\u015fabilme kapasitesine sahiptir. Dahas\u0131, ba\u011f\u0131rsaklar sadece fiziksel s\u00fcre\u00e7leri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda duygusal yan\u0131tlar\u0131<\/strong> da etkileyebilir. Bunun bir nedeni de serotonin gibi ruh halini etkileyen n\u00f6rotransmitterlerin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n burada \u00fcretilmesidir. Beyinle olan bu \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc ileti\u015fim, \u00f6zellikle vagus siniri<\/strong> arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flan\u0131r ve bu sayede ba\u011f\u0131rsaklardan gelen sinyaller ruh halimizi etkileyebilir (Mayer, 2011; Carabotti et al., 2015).<\/p>\n\n\n\n Serotonin hormonunun yakla\u015f\u0131k %90’\u0131 ba\u011f\u0131rsaklarda \u00fcretilir; her ne kadar bu serotonin do\u011frudan beyne ula\u015fmasa da, mikrobiyota yoluyla ruh halini etkileyen dolayl\u0131 sinyaller g\u00f6nderdi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir (Yano et al., 2015).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Bilgi Kutusu: Ba\u011f\u0131rsak-Beyin Ekseni Nedir?<\/strong> Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ba\u011f\u0131rsak mikrobiyotas\u0131, yaln\u0131zca sindirim sistemi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda zihinsel sa\u011fl\u0131k<\/strong> \u00fczerinde de \u00f6nemli bir rol oynar.<\/p>\n\n\n\n Mikrobiyotan\u0131n beyinle olan ileti\u015fimi, ba\u011f\u0131rsak-beyin ekseni<\/strong> arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. Bu ileti\u015fimde vagus siniri<\/strong>, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi<\/strong> ve mikrobiyota metabolitleri (\u00f6rne\u011fin k\u0131sa zincirli ya\u011f asitleri) kilit rol oynar (Cryan et al., 2019).<\/p>\n\n\n\n Bilgi Kutusu: Mikrobiyota Nedir?<\/strong> Disbiyozis<\/strong>, yani faydal\u0131 ve zararl\u0131 bakteriler aras\u0131ndaki dengenin bozulmas\u0131, ba\u015fta depresyon ve anksiyete olmak \u00fczere bir\u00e7ok psikiyatrik tabloyla ili\u015fkilendirilmi\u015ftir. \u00d6zellikle ba\u011f\u0131rsak mikrobiyotas\u0131 \u00e7e\u015fitlili\u011finin azalmas\u0131, artan inflamasyon ve sinir sistemi aktivitesinde de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7arak bu rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n geli\u015fmesine katk\u0131da bulunabilir (Jiang et al., 2015).<\/p>\n\n\n\n Hayvanlar \u00fczerinde yap\u0131lan deneylerde, mikrobiyotas\u0131 de\u011fi\u015ftirilen farelerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n da de\u011fi\u015fti\u011fi g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Hatta bu durum, baz\u0131 duygusal \u00f6zelliklerin ba\u011f\u0131rsak floras\u0131 \u00fczerinden ba\u015fka bireylere aktar\u0131labildi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir (Bercik & Collins, 2014; Zheng et al., 2016).<\/p>\n\n\n\n Bu bulgular, mikrobiyotan\u0131n yaln\u0131zca bedensel de\u011fil, psikolojik s\u00fcre\u00e7ler \u00fczerinde de do\u011frudan etkili oldu\u011funu<\/strong> g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Psikobiyotik nedir?<\/strong> Son y\u0131llarda, psikobiyotiklerin depresyon ve anksiyete \u00fczerindeki etkilerini de\u011ferlendiren \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00d6rne\u011fin, Ng ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir meta-analiz, probiyotiklerin klinik depresyonu olan hastalar\u0131n duygu durumunu anlaml\u0131 olarak iyile\u015ftirdi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.\u00a0Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, \u00f6zellikle\u00a0Lactobacillus acidophilus<\/em>\u00a0ve\u00a0Bifidobacterium bifidum<\/em> t\u00fcrlerinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve hafif ile orta d\u00fczeyde depresyonu olan hastalarda anlaml\u0131 iyile\u015fmeler g\u00f6zlendi\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Ara\u015ft\u0131rmalar, zihinsel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n yaln\u0131zca beyinle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n da ruh halimizde belirleyici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong> g\u00f6stermektedir. \u201c\u0130kinci beyin\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan ba\u011f\u0131rsaklar, milyarlarca mikroorganizman\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir merkezdir ve bu mikrobiyota; serotonin \u00fcretimi, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi ve n\u00f6rotransmitter dengesi yoluyla depresyon ve anksiyete gibi psikolojik durumlar\u0131 etkileyebilir (Cryan et al., 2019; Yano et al., 2015).<\/p>\n\n\n\n Ba\u011f\u0131rsak-beyin eksenine dair elde edilen bilimsel veriler, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 desteklemede yeni bir yakla\u015f\u0131m sunmaktad\u0131r. Geleneksel terapi y\u00f6ntemlerinin yan\u0131nda psikobiyotikler<\/strong>, beslenme d\u00fczeni<\/strong>, stres y\u00f6netimi<\/strong> ve ba\u011f\u0131rsak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekleyici ya\u015fam bi\u00e7imleri<\/strong>, depresyonla ba\u015fa \u00e7\u0131kmada tamamlay\u0131c\u0131 rol oynayabilir (Messaoudi et al., 2011; Jiang et al., 2015).<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ba\u011f\u0131rsaklar\u0131m\u0131z sadece sindirimden sorumlu de\u011fil; ruh halimizi de etkiliyor. \u201c\u0130kinci beyin\u201d ve depresyon ili\u015fkisini bilimsel verilerle inceliyoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1378,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-1377","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog-tr-psikoloji-ruh-sagligi"],"yoast_head":"\n\n
Ba\u011f\u0131rsak-beyin ekseni,\u00a0enterik sinir sistemi (ENS)<\/strong>\u00a0ile\u00a0merkezi sinir sistemi (CNS)<\/strong>\u00a0aras\u0131ndaki \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc ileti\u015fimi tan\u0131mlar. <\/em>
Bu ileti\u015fim;\u00a0vagus siniri<\/strong>,\u00a0ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi<\/strong>\u00a0ve\u00a0ba\u011f\u0131rsak mikrobiyotas\u0131<\/strong>\u00a0yoluyla ger\u00e7ekle\u015fir<\/em>.<\/p>\n\n\n\nMikrobiyotan\u0131n Psikolojiyle Ne \u0130lgisi Var?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Mikrobiyota, v\u00fccudumuzda\u2014\u00f6zellikle ba\u011f\u0131rsaklar\u0131m\u0131zda\u2014ya\u015fayan trilyonlarca bakteri, vir\u00fcs ve mantar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu mikroskobik ekosistemdir. En yo\u011fun oldu\u011fu yer\u00a0kal\u0131n ba\u011f\u0131rsakt\u0131r<\/strong>\u00a0ve sindirimden ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa, beyinle ileti\u015fime kadar bir\u00e7ok \u00f6nemli i\u015flevi vard\u0131r.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nPsikobiyotikler: Yeni Nesil Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Destek\u00e7ileri<\/h3>\n\n\n\n
Psikobiyotikler, yeterli miktarda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde olumlu etkiler g\u00f6steren probiyotik ve prebiyotik i\u00e7erikli besinler veya takviyelerdir. \u00d6zellikle Lactobacillus<\/em> ve Bifidobacterium<\/em> t\u00fcrlerinin anksiyete ve depresyon semptomlar\u0131n\u0131 azaltmada etkili oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, Lactobacillus helveticus<\/em> ve Bifidobacterium longum<\/em> kombinasyonunun, 30 g\u00fcn boyunca uyguland\u0131\u011f\u0131nda, bireylerde anksiyete ve depresyon seviyelerini azaltt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir (Messaoudi ve ark., 2011).\u200b<\/p>\n\n\n\nPsikolojik Sa\u011fl\u0131k \u0130\u00e7in Ba\u011f\u0131rsak Dostu Ya\u015fam \u00d6nerileri<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
Kaynak\u00e7a <\/h3>\n\n\n\n
\n